Pembe şemsiyeli, parfüm kokan sokaklarda ılık bir kış gezisi…

tarafından
8
Pembe şemsiyeli, parfüm kokan sokaklarda ılık bir kış gezisi…

Koku, Fransız kültürünün çok kıymetli bir modülü. Kız çocukları ergenliğe adım attıkları anda makyaj yapmayı değil, öncelikle hoş kokmayı öğreniyor. Sevmediklerine “Onu koklamam bile” diyorlar. Parfüm yalnızca hoş kokmanın ipucu değil, bireye dair bir ileti vermenin, anı yaratmanın bir modülü. Ben de bayılıyorum kokunun izini sürmeye. Alışılmış ki Güney Fransa’daki Grasse yalnızca bu ülkenin değil, dünyanın en kıymetli parfüm üretim noktalarından biri. Tüm kıymetli markalar için özel kokular burada tasarlanıyor, üretiliyor.

Hazır yola çıkmışken…

Pandemi ve epey kısıtlamaya karşın beni yaşamakta olduğum Londra kadar heyecanlandıran Güney Fransa için uzun bir seyahate çıktım. Paris’e milletlerarası bir şirketle kontaklı vazifeyle gittiğim için Fransa’ya giriş pek sorun yaratmadı. Yeniden de 72 saat içinde yapılmış PCR testimi sunmak, dahası havaalanında bekleyip ilaveten kendilerinin de yaptıkları testten geçmek zorunda kaldım.

Paris Pigalle’de uzun bacaklı dansçılarıyla ünlü Moulin Rouge…

Yeni COVID-19 varyantıyla birlikte kısıtlamalar tekrar gündeme geliyor. Müzelerin içinde daima maske mecburiliği var lakin restoranlara yalnızca girip çıkarken takıyorsunuz. Toplu taşıma araçları ve taksilere maskesiz binemiyorsunuz. Paris’e üç gün yetmişti. Oradan kiraladığım araçla hiç orta vermeden Burgundy’deki beyaz şaraplarıyla ünlü Chablis, kırmızı şarabın başşehri Chateauneuf du Pape, oradan da Fransa’nın gastronomi diyarı Lyon güzergâhını izledim.

Aynur Tattersall üst seviye sosyetenin tatil kasabası Villefranche-sur-Mer’de.

Kesin durağım olan Nice’e ulaşmadan evvel Papalığın eski merkezi, sanat ve kültür başşehri Avignon’a, antikalarıyla ünlü Aix-en-Provence ve nihayet Marsilya, Frejus, St. Tropez, Cannes’a da uğrayıp daha evvel görmediğim yerleri görüp denemediğim lezzetleri tatmaya çalıştım. Hem İtalyan mirasını yansıtan hem de Fransız karakterini koruyan çok kültürlü Nice’te fazla uzaklara açılmadan üç gün geçirdim. Orayı merkez alıp Cote d’Azur ve iç bölgelerdeki Provence’ta adım atmadık yer bırakmadım. Cotignac köyü ve Biot bence her vakit gidilecek, izleri derin tecrübe bırakacak kusursuz beldeler. Güney Fransa’ya gidip de Eze, Monaco, St. Paul De Vence, Antibes, St. Tropez’de duraklamayan yoktur herhalde. Her daim cazip, keyif katsayısını arttıran yerler. Mimarisi, mutfağı, iklimi, denizi, sanat ve kültür yoğunluğu, dahası İtalya ve İsviçre sonuna yarım saat uzaklıkta, yüzlerce tatil beldesinin tam kalbinde oluşu beşere ‘yıl uzunluğu buralarda yaşanır’ dedirtiyor.

Bir ortaçağ kasabası olan Saint Paul de Vence, sanat galerileriyle dolu.

Çiçek bahçeleri ortasında

Temel geliş maksadım olan ‘koku başkenti’ Grasse, Nice’e yalnızca 28 kilometre uzaklıkta. 15-20 dakikada vardım otomobille. Buranın çiçek kokuları ve mis üzere havası Fransızların Grasse’i çok sıcaklarda kaçılan tatil yeri olarak da tercih etmesinin nedeni. Grasse’ın pembe şemsiyeli parfüm kokan sokaklarında pandeminin izi kalmamış. Çabucak havaya giriyorsunuz. Daha evvel birkaç defa gelmiş olmama karşın parfüm fabrikası ve müzesini gezme bahtı bulamamıştım. Bu defa vaktim bol, Fragonard Parfüm Fabrikası’nda uzunca vakit geçirdim, öğrenmek istediğim birçok mevzuda merakımı giderdim, bir yıllık parfüm ihtiyacımla birlikte dostlara da ikramlar aldım. Burada üretim basamaklarında kullanılan kökler, baharat, lavanta, yasemin ve gül üzere hammaddelerin ekim ve hasat vakti işlenme süreçlerini yakından inceledim. Çok az rastlanan kokular için Alp Dağları eteklerinde özel çiçek bahçeleri oluşturmuşlar. Grasse’ta parfüm sanayisi oluşana kadar kasaba halkı hayvancılık ve dericilikle geçiniyormuş. Dericilik kasaba halkının hem geçim kaynağı hem de kokudan ötürü en büyük problemiymiş. Dericilikten vazgeçemeyeceklerine nazaran kokuya bir deva bulma yoluna gitmişler. Tabakhanelerden gelen kokuyu bastırmak için meskenlerinde bitkilerden, çiçeklerden ve meyvelerden esans yapmaya başlamışlar.

Lyon tam bir gastronomi cenneti.

Ünlü markaların esansları

Öğlen yemeğini meydandaki kafelerden birinde geçiştirdim ancak akşam için Grasse’in en hoş, hatta tahminen de Cote d’Azur’un en hoş restoranlarından biri olan La Bastide Saint Antoine’a masa ayırttım. Ülkemizde portakalıyla ünlü Adana geldi aklıma. Portakal çiçeği parfümü yapılsa ve bu kentimizin bir simgesi olsa, her gelen buradan portakal çiçeği parfümü almadan dönmese ne hoş olurdu. Grass’ta yaklaşık 60’a yakın koku firması varmış. 4 bin bireye istihdam sağlıyor. Burada bilinen en ünlü markaların parfümlerinde kullanılan ana esanslar üretiliyor. Ayrıyeten bu esanslardan kendi özel markaları ve serilerini de yapıyorlar. Grasse’ın gülsuyu parfümü çok ünlü. Daha çok çiçeklerden koku yaparlarken vakitle değişik baharat çeşitlerinden, ağaçlardan, köklerden yapılan parfümler de artmış. Burada üretilenlerin en değerli özelliği, katkı unsurunun yok denecek kadar az olması. Parfümle ilgili enteresan bir bilgi daha: Dünyada her yıl 250’ye yakın yeni parfüm markası çıkıyormuş lakin bunlardan en fazla iki-üç tanesi tutuluyormuş. Yani sevilen ve beğenilen parfüm yapmak çok güç bir iş. Grasse’ta hasat klâsik olarak bayanlar tarafından yapılıyor. Güller mayıs-haziran; yaseminler temmuz-ekim ortasında toplanıyor. Hasada gün doğmadan başlanıyor. Bilhassa hava uygunca ısınmadan hasada son veriliyor. Bayanlar önlüklerine günde yaklaşık 10 kilo civarında gül, 2 kilo kadar da yasemin toplayabiliyor. Isparta’dan her yıl tonlarca gül aldıklarını da öğrendim bu vesileyle.

Müze’de Osmanlı izleri

Parfüm Müzesi’nde kokunun tarihinin anlatıldığı köşede Osmanlı’nın kokuya verdiği ehemmiyet fotoğraflarla anlatılıyor. Müslüman dünyasında, şahısların ibadetten evvel günde 5 kez temizlendiğinden bahsedilirken gül, yasemin üzere kokularla karıştırılmış suların. daha davetkâr olması için meskenlerin girişlerine ve salonlarına serpildiği anlatılıyor. İzahatın yanı başında Osmanlı padişahlarından I. Mehmet’in gül koklarken yapılmış minyatür portresi sergileniyor.